Kategorie
Rehabilitacja

Jak pomóc osobie po udarze?

Udar to ogniskowe uszkodzenie mózgu o zróżnicowanej rozległości. Wyróżniamy dwa rodzaje udar niedokrwienny, jest nagłym zablokowaniem dopływu krwi do mózgu spowodowanym zakrzepicą, zatorem tętnicy mózgowej lub miejscową niewydolnością krążenia. Drugi rodzaj to udar krwotoczny, który występuje rzadziej przyczyną, jest gwałtowne pęknięcie naczynia i wylewu krwi skutkiem czego jest niszczenie mózgu. W obu przypadkach istotny jest czas transportu do szpitala od wystąpienia objawów takich jak między innymi utrata świadomości lub paraliż kończynowy — największe szanse dla pacjenta są wtedy, jeśli okres ten nie przekracza 3 godzin. Szybka interwencja medyczna może znacząco zminimalizować skutki udaru.

Rehabilitacja po udarze jest istotną i nierozerwalną częścią leczenia. Powinna zostać wdrożona w możliwie najszybszym czasie po ustabilizowaniu pacjenta, co ma duży wpływ na to, kiedy i w jakim stopniu osoba poszkodowana powróci do sprawności sprzed zdarzenia. Wyróżniamy trzy okresy fizjoterapii po udarowej:

  • Profilaktyka funkcjonalna – główny cel to zapobieganie odleżynom, przykurczom oraz nieprawidłowemu ułożeniu kończyn. Oprócz odpowiedniej pielęgnacji skóry stosuje się zasadę pozycjonowania pacjenta neurologicznego. Za pomocą kształtek, wałków czy zwiniętych ręczników zabezpiecza się właściwe ułożenie kończyć w pozycji leżącej na boku lub na plecach, aby zapewnić liniowość i zapobiec pogłębieniu patologicznych wzorców postawy. Najważniejszą częścią jest jednak nawiązywanie kontaktu z osobą chorą. Okres ten trwa od 1. do 14. lub 21. dni od udaru.
  • Rehabilitacja funkcjonalna – proces mający na celu łagodzenie przykurczy, spastyczności, powstałych niedowładów, zapobieganie utraty sił w mięśniach. Okres ten trwać może od 2-3 tygodni do nawet 2 lat. W takich przypadkach zwykle pacjent trafiający na oddział rehabilitacji neurologicznej w ciągu 30 dni przebywa tam od 12 do 16 tygodni, w tym czasie pracuje się nad doskonaleniem lokomocji, usprawnieniem kończyn oraz adaptacją pacjenta do nowej jakości życia z dysfunkcją. Pomocami w tym celu są sprzęty rehabilitacyjne takie jak ortezy, kule, laski, balkoniki, wózki aktywne czy pionizatory.
  • Okres adaptacji – ostatni etap rehabilitacji po udarze trwa on of 12-24 miesięcy nawet do 5 lat. Okres nazywany przewlekłym, w którym pacjent korzysta z rehabilitacji środowiskowej. Rehabilitacja prowadzona w domu pacjenta jest kontynuacją celów terapeutów szpitalnych. Zgodnie z zasadami fizjoterapii pacjent uczy się wykorzystywać mięśnie brzucha do zmiany pozycji, a także angażowania do wykonywanych czynności porażonych kończyn w celu stymulacji uszkodzonej części mózgu.

Pacjent może korzystać z fizjoterapii w ośrodkach refundowanych przez NFZ, a także w prywatnych ośrodkach rehabilitacyjnych. Listę placówek można łatwo odnaleźć w internecie, a także w informacji szpitalnej. Warto jednak pamiętać, że długi czas oczekiwania może zaprzepaścić wypracowane dotychczas efekty rehabilitacji.